Dünyanın neresine giderseniz gidin, siyasetin dönüp dolaşıp geldiği bir yer vardır: vatandaşın sofrası.

Siz büyük stratejiler anlatırsınız, askerî üstünlükten bahsedersiniz, dünyaya nasıl yön verdiğinizi söylersiniz. Vatandaş ise mutfağına bakar, arabasının deposuna bakar, ay sonunda elinde ne kaldığına bakar. Sonra da sorar: “Kardeşim, ben çalışıyorum, çabalıyorum. Peki neden eskisi gibi geçinemiyorum?”

Amerika’daki ara seçimleri biraz da buradan okumak gerekir.

3 Kasım seçimlerinde Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senatoda çoğunluğu kazandı. Reuters’ın seçim değerlendirmesinde, hayat pahalılığına duyulan tepkiyle İran savaşının yükselttiği akaryakıt fiyatları, Cumhuriyetçilerin kaybını açıklayan başlıca etkenler arasında gösteriliyor. Üstelik bunu yalnızca gazeteciler söylemiyor; Beyaz Saray’ın kendisi de yenilgiyi İran savaşıyla ilişkilendirdi. Elbette seçmenin kararını tek bir sebebe indiremeyiz. Ancak geçim meselesinin sandıktaki ağırlığını da görmezden gelemeyiz.

İnsanlar dünyaya mutfaklarından bakıyorlar. Bir devletin dünyanın öbür ucunda aldığı karar, kendi vatandaşının sofrasındaki ekmeği küçültüyorsa vatandaş bunun hesabını sorar. Savaşın harita üzerindeki oklarıyla evin içindeki hesabı birbirinden farklıdır. Haritada ilerlediğinizi söyleyebilirsiniz. Ama vatandaşın alım gücü geriliyorsa, onun gözünde başarılı değilsinizdir.

İran savaşında da yaşanan budur. Hürmüz üzerinden enerji akışının kesintiye uğraması, savaşın maliyetini bölgenin dışına taşıdı. Anadolu Ajansının Amerikan Otomobil Birliği verilerine dayandırdığı 2 Kasım tarihli haberine göre, ABD’de ortalama benzin fiyatı savaş öncesindeki galon başına yaklaşık 2,98 dolardan 1 Kasım’da 4,17 dolara çıktı. Yaklaşık yüzde 40’lık bir artıştan söz ediyoruz. Şimdi Amerika’nın uzak bir kasabasında yaşayan vatandaşı düşününüz. İşine arabasıyla gidiyor. Çocuğunu okula götürüyor. Market alışverişini yapıyor. İran’la arasında binlerce kilometre var. Fakat savaşın faturası her hafta cebinden çıkıyor.

Bir noktadan sonra dönüp yöneticisine soruyor: “Sen bu savaşı niçin başlattın? Bana ne kazandırdın?” Büyük devlet olmak, kendi kararlarınızın ekonomik sonuçlarından kurtulabildiğiniz anlamına gelmiyor. Petrol üreten bir ülke olsanız da dünya enerji piyasasının içindesiniz. Başlattığınız yangının sıcaklığı sizin evinize de ulaşıyor.

Buradan Türkiye’ye dönüp bakmamız gerekiyor.

Geçim sıkıntısını tali bir mesele olarak göremezsiniz. TÜRK-İŞ’in Ekim 2026 araştırmasına göre dört kişilik bir ailenin açlık sınırı 38 bin lirayı aştı; en düşük emekli aylığı 23 bin 552 lira, asgari ücret 28 bin lira. Yani emekli de asgari ücretli de mutfak masrafını bile karşılayamıyor. Emeklinin pazar çantasını, işçinin kirasını, esnafın boş dükkânını büyük siyasi söylemlerle görünmez kılamazsınız. İnsanımıza sürekli sabır tavsiye ederek onun hayatındaki kötüleşmeyi başarı diye anlatamazsınız.

Devletin gücü, vatandaşının hayatında karşılık bulmalıdır. Çalışan insan geçinebilmeli, genç insan geleceğini kurabilmeli, emekli insan ihtiyaçlarını karşılayabilmelidir. Bunlar siyasetin esas meselesidir.

Amerikan halkıyla bir düşmanlığımız yok. Bizim karşı çıktığımız, insanların hayatını ve ülkelerin geleceğini hegemonya hesaplarına feda eden anlayıştır. İster Amerika’da ister başka bir yerde olsun, savaşın bedelini sıradan insanların ödemesini kabul edemeyiz. Umuyoruz ki sandıktan çıkan itiraz barışa katkı sağlar; yönetimler halklarının sesini duyar.

Ama herkes şu gerçeği iyi bilsin: Vatandaşın sofrasından eksilttiğiniz lokmanın siyasi bir karşılığı vardır.

Tencerenin de sandıkta söyleyecek sözü vardır.